نگرش قهری به مطالعات زنان

تا قانون خانواده برابر: خبرگزاری بین المللی زنان ایران: "بیم آن می رود که رشته مطالعات زنان در ایران، جایگاهی برای جولان تفکر فمینیست شود زیرا عملا این رشته در حال القاء موجود جدیدی به نام نگرش فمنیست اسلامی است". همچنین این خبرگزاری به نقل جهان نیوز می نویسد: "افراد مذهبی که در این رشته تحصیل می کنند کتاب های تدریس شده در این رشته را در تعارض با تفکر مذهبی و دینی خود می دانند و به نقل خودشان هراس از این مساله برایشان وجود دارد که نگرش دینی خود را رفته رفته از دست بدهند".

این روزها دائماً اخبار و تحلیلهای فراوانی را مبنی بر لزوم بازنگری در علوم انسانی می خوانیم.علومی كه بنا بر نظر برخی ریشه های غربی دارند و در تعارض با ساختار آموزشی یك جامعه اسلامی قرار دارند. اما گویا رویكرد مذكور بدنبال حذف صورت مسئله و ایجاد روایتی تك خطی از انسان و جامعه است. تا جایی كه به جای ارتقای تفكر انتقادی و مواجهه تحلیلی با تاریخ و تفكر غرب روش تقلیل گرایانه ای در پیش گرفته تا با حذف گفتمان رقیب از عرصه گفتگو به یكه تازی اقتدارگرایانه ای كمر همت بندد.

نقل قول فوق حائز نكات در خور توجه بسیاری است و مهمتر از همه آنكه چگونه این جریان به بستر سازی غیر عقلانی و معطوف به سائق های روانی تاكید می ورزد. اینكه افراد مذهبی نگران از دست رفتن ایمان و دیانت خود باشند از جمله مشهور ترین غلوهایی است كه در تاریخ معاصر در مواجهه با علوم جدید صورت گرفته است. در واقع مخالف خوانی این مدعا نشان از آن دارد كه گوینده دارای تردید جدی در استحكام ایمان مخاطبان خویش است. چنانكه منبع خبری فوق اذعان داشته نگرش غربی موجود در رشته مطالعات زنان نیز مبنی بر نگرش فمنیست های مسلمان است. بنابراین این نگرش نه نگرشی تهاجمی به اسلام است بلكه تنها نگرشی متفاوت از سایر نگرشها به زن از یك سو و اسلام از سوی دیگر است. بنابراین جایی برای هراس از كف رفتن نگرش دینی وجود ندارد بلكه فرد متدین با نگرش تازه ای نسبت به زن آشنا شده و حتی می تواند به نقد و ابطال همین گرایش نیز بپردازد.

در ادامه خبر مذكور با اشاره به تحقیقات و پایان نامه های صورت گرفته ذیل این رشته تحصیلی سعی شده تا مصادیقی از تضعیف رویكرد دینی در علوم انسانی و بویژه حوزه زنان ارائه شود: بررسی عوامل مؤثر بر نگرش مردان نسبت به نقش اقتصادی زنان؛ بررسی تأثیر شغل زنان بر روی مشاركت سیاسی آنان؛ بررسی جنبش اجتماعی زنان از مشروطه تاكنون؛ بررسی تأثیر میزان همگونی اقتصادی - اجتماعی زوجین بر قدرت زنان در خانواده؛ بررسی عوامل مؤثر بر شیوه اعمال قدرت زنان در خانواده و... است. این موارد مصادیق مورد نظرند كه بوضوح هر چه تمام تر نشان از بررسی آكادمیك دارد و نمی توان آنها را به تقلید صرف از تفكر غربی فرو كاست. البته این نكته بسیار حائز اهمیت است كه باید تحقیقات انجام شده نظری جدی به حل مسائل بومی داشته باشند اما نمی توان با حذف عناوین و فرمایشی كردن آنها گامی جدی در جهت اصلاح تفكر در حوزه علوم انسانی برداشت. مگر آنكه مطالعات زنان همچون زایده ای بر پیكر علوم انسانی قلمداد گردد.

در خبر فوق با اشاره به اینكه این رشته در صدد آنست كه اثبات کند ازدواج یك قراداد است مبانی مطالعات زنان را فمنیستی و غیر بومی ارزیابی كرده است. جالب آنكه ازدواج بمثابه یك رویداد اجتماعی دقیقاً یك قراداد است و مراحل بوروكراتیك آن در نظام خانواده و ثبت احوال ایران نیز گواه این مدعاست. وارد ساختن نقد به این قرارداد موكول به نگاهی انتزاعی و ایدئالیستی است وگرنه شرایط واقعاً موجود حاكی از استمرار ازدواج بعنوان سندی قانونی و حقوقی و بنابراین قراردادیست. جالب آنكه دیدگاه فمنیستی در سالهای اخیر خواستار بالا بردن آگاهی دراین زمینه بوده است تا از یك سو ازدواج را از یك وضعیت تجملاتی و مصرفی خارج و زن را از یك كالای قابل معامله رها سازد.

گویا مشكلات حزبی بین گردانندگان جهان نیوز و خبرگزاری زنان با اصلاح طلبان این رشته تحصیلی می رود تا كلیت این رشته را دچار آسیب قرار دهد. متاسفانه برخورد با علوم انسانی به برخورد با افراد تقلیل یافته است و این رویارویی های حزبی به سمتی است تا ضربه ای بنیادین به روند عقلانیت و توسعه وارد سازد.